ดอกจำปี - ดอกไม้

ดอกเดี่ยว

จำปี

มีชื่อตามภาษาท้องถิ่นว่า จุมปี, จุ๋มปี๋ มีถิ่นกำเนิดทางตอนใต้ของจีน มาเลเซียและอินโดนีเซีย แบ่งเป็นสปีชีส์ได้ประมาณ 50 ชนิด

ชื่อวิทยาศาสตร์: Magnolia × alba

สายพันธุ์ที่เหนือกว่า: แมกโนเลีย

ชั้น: ลูกผสม

สรรพคุณของจำปี

- สมุนไพรจำปี ช่วยบำรุงธาตุ (ดอก,ผล)

- ช่วยแก้คลื่นเหียน อาเจียน (ดอก,ผล)

- ดอกจำปี สรรพคุณช่วยบำรุงหัวใจ (ดอก)

- สรรพคุณดอกจำปี ช่วยบำรุงประสาท (ดอก)

- กลีบดอกมีน้ำมันหอมระเหย สามารถใช้ทาแก้อาการปวดศีรษะได้ (กลีบดอก)

- น้ำมันดอกจำปีมีสารที่ออกฤทธิ์ในการสงบประสาทและช่วยต่อต้านเชื้อจุลินทรีย์ (ดอก)

- ช่วยแก้อาการตาบวม (น้ำมันจากดอกจำปี)

- จำปี สรรพคุณช่วยบำรุงโลหิต (ดอก)

- ช่วยแก้ไข้ (เปลือกต้น,ดอก,ผล)

- น้ำที่สกัดจากใบมีฤทธิ์ช่วยระงับอาการไอ หอบได้ แต่ได้แค่เพียงชั่วคราวเท่านั้น (ใบ)

- ใบใช้ต้มแก้หลอกลมอักเสบเรื้อรัง (ใบ)

- สรรพคุณของจำปี ดอกช่วยบำรุงน้ำดี (ดอก)

- ช่วยขับปัสสาวะ (ดอก,ผล)

- ใช้ต้มแก้ต่อมลูกหมากอักเสบ (ใบ)

- ช่วยบำรุงประจำเดือน (แก่น)

- ช่วยขับระดูขาวของสตรี (ใบ)

- ดอกตูมใช้สำหรับการรักษาอาการหลังการแท้งบุตร (ดอกตูม)

การขยายพันธุ์
การขยายพันธุ์ จำปี นิยมใช้วิธีตอนกิ่ง โดยจะทำการตอนในช่วงฤดูฝนเพราะจะออกรากดีที่สุด ในฤดูอื่นไม่นิยมการตอนกิ่งเลย ส่วนการเพาะเมล็ดจะไม่นิยมทำกันเพราะการติดเมล็ดยากกว่าจำปา จำปา นิยมขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ด เนื่องจากการติดเมล็ดง่ายและมีจำนวนมาก ในปัจจุบันมีการขยายพันธุ์โดยการตอนอีกด้วย เพราะว่าจะได้ต้นที่เจริญเติบโตเร็วกว่าการเพาะเมล็ด แต่ยังไม่นิยมทำกันมากนัก เพราะจำปาจะออกรากยาก เมื่อเราจะตอน จะต้องเตือนกิ่งทิ้งไว้ก่อน จึงจะทำการตอนได้

วิธีการปลูก : พรวนดินและพลิกดินขึ้นตากผสมปุ๋ยคอกและปูนขาวพึ่งไว้ 1 สัปดาห์ จากนั้นก็ขุดหลุมขนาด 1/1/1 เมตร ตากดินให้แห้งแล้วจึงผสมด้วยปุ๋ยคอกมูลสัตว์ 1 ปุ้งกี๋ ไว้กลบลงในหลุม รองก้นหลุมด้วยเศษกระดูกสัตว์ก่อนปลูก หากจะปลูกเพื่อเก็บดอกจำหน่าย ใช้ระยะปลูกระหว่างต้น 4 เมตร ระหว่างแถว 6 เมตร ถ้าเป็นพื้นราบ แต่หากปลูกแบบยกร่องให้ปลูกเป็นแถวเดียว ระยะเวลาที่เหมาะสมกับการปลูกคือ ปลายฤดูฝนตั้งแต่เดือนตุลาคมถึงธันวาคม และก่อนหลังฤดูแล้งคือตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงพฤษภาคม การให้น้ำ หลังปลูกเสร็จแล้วควรรดน้ำทุกวันเช้า-เย็น จนกว่าต้นจะตั้งตัวได้จึงรดน้ำวันละครั้ง แต่หากเป็นหน้าแล้งควรรดน้ำวันละ 2 ครั้ง เนื่องจากหากได้น้ำไม่เพียงพอก็จะออกดอกน้อย การให้ปุ๋ย ควรใส่ปุ๋ยเดือนละครั้ง โดยหยอดเป็นหลุมรอบทรงพุ่มแล้วกลบดิน รดน้ำให้ชุ่ม ส่วนปุ๋ยคอกและปูนขาวให้ใส่ปีละครั้งพร้อมการพรวนดิน

การดูแลรักษา

-การให้น้ำ จำปี-จำปา เป็นไม้ที่ชอบน้ำมาก แต่อย่าให้น้ำขัง จึงจำเป็นต้องรดน้ำทุกวัน โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งมาก ๆ อาจต้องรดวันละ 2 ครั้ง ก็ได้ ถ้าให้น้ำไม่เพียงพอจะให้ดอกน้อยลง

-การให้ปุ๋ย หลังจากจำปี-จำปา ตั้งตัวได้ดีแล้ว (ประมาณ 24 สัปดาห์) ควรมีการใส่ปุ่ยอัตรา 2-3 กก./ต้น/ปี โดยเจาะใส่เป็นหลุม ตามแนวของทรงพุ่ม การใส่ปุ๋ยควรใส่เดือนละครั้ง หลังจากใส่ปุ๋ยแล้วควรรดน้ำตามด้วย นอกจากนี้ยังมีการใส่ปุ๋ย คอกและปูนขาวทุกปีเพื่อปรับสภาพดินให้ดีขึ้น

-การตัดแต่งกิ่ง เมื่อต้นมีอายุตั้งแต่ 5 ปีขึ้นไป จะมีลำต้นสูง จะต้องตัดแต่งโดยตัดยอดให้ต่ำลง เพื่อให้แตกกิ่งใหม่ สะดวกในการเก็บดอก แล้วควรตัดกิ่งแก่ กิ่งแห้งออกด้วย เพื่อให้ทรงต้นโปร่งไม่เป็นที่สะสมของโรคและแมลง

โรคแมลงและการป้องกันกำจัด

โรคใบแก้ว จะพบในจำปา ส่วนจำปีไม่ค่อยพบ สาเหตุเกิดจากการเตรียมดินไม่ดีอาการเหมือนกับโรคใบแก้วของส้ม คือ ใบจะเป็นสีเหลืองบริเวณยอด ส่วนเส้นใบจะเป็นสีเขียว ขนาดดอกเล็กลง และมีสีเปลี่ยนไป การแก้ไข ทำได้โดยการปรับปรุงดินให้มีสภาพดีขึ้นโดยการใส่ปุ๋ยคอก และปูนขาว

โรคกิ่งแตก สาเหตุการเกิดโรคยังไม่ทราบว่าเกิดจากอะไร อาการจะพบว่าที่กิ่งและลำต้นเปลือกนอกของกิ่ง จะแตกเต็มไปหมด ทำให้ออกดอกน้อยลง จะพบในต้นที่มีอายุมาก ๆ การแก้ไข ให้โค่นต้นทิ้งแล้วปลูกใหม่

หนอน จะทำลายทั้งต้นและดอก ทำให้ใบเหี่ยวและดอกเสียหายถ้าปล่อยไว้ ต้นอาจตายได้ การป้องกันกำจัด ใช้สารเคมีฆ่าแมลง เช่น แลนเนต อโซดริน ริพคอร์ด ฉีดพ่นเดือนละ 1 ครั้ง

การเก็บดอก
การเก็บดอก เมื่อต้นมีอายุประมาณ 1 ปีครึ่ง หรือสูงประมาณ 1-5 เมตร ก็จะเริ่มออกดอกการเก็บดอกจะเก็บเมื่อดอกบาน เวลาในการเก็บไม่พร้อมกัน เนื่องจากการบานของดอกไม่พร้อมกัน ดอกจำปีจะเก็บวันละ 2 รอบ คือ ช่วงเย็น และในตอนเช้ามีด ส่วนจำปาจะเก็บตอนเช้ามีดอย่างเดียว ระยะเวลาจากดอกตูมถึงดอกบานที่เก็บขายได้ ประมาณ 25-30 วัน สิ่งสำคัญในการเก็บดอก คือ ห้ามดึงโดยเด็ดขาดเพราะจะทำให้ยอดหรือขั้วช้ำ จะใช้วิธีการเด็ดแต่ถ้าสูงเกินไปใช้ไม้ทำเป็นง่ามตอนปลาย บิดออกตรงขั้วให้หลุดลงมา

ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ : ดอก, ใบ และ ผล
สรรพคุณทางยา :

ดอก ช่วยบำรุงธาตุ ช่วยแก้คลื่นเหียน อาเจียน ช่วยบำรุงหัวใจ ช่วยบำรุงประสาท แก้อาการปวดศีรษะ ช่วยต่อต้านเชื้อจุลินทรีย์ ช่วยแก้อาการตาบวม ช่วยบำรุงโลหิต ช่วยบำรุงน้ำดี ช่วยขับปัสสาวะ รักษาอาการหลังการแท้งบุตร

ใบ ช่วยระงับอาการไอ หอบ ช่วยแก้หลอกลมอักเสบเรื้อรัง ช่วยแก้ต่อมลูกหมากอักเสบ ช่วยขับระดูขาวของสตรี

ผล ช่วยบำรุงธาตุ ช่วยแก้คลื่นเหียน อาเจียน ช่วยแก้ไข้ ช่วยขับปัสสาวะ

วิธีการใช้ :

ช่วยบำรุงธาตุ ช่วยแก้คลื่นเหียน อาเจียน ช่วยบำรุงหัวใจ ช่วยบำรุงประสาท แก้อาการปวดศีรษะ ช่วยต่อต้านเชื้อจุลินทรีย์ช่วยแก้อาการตาบวม ช่วยบำรุงโลหิต ช่วยบำรุงน้ำดี ช่วยขับปัสสาวะ รักษาอาการหลังการแท้งบุตร นำดอกมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน

ช่วยระงับอาการไอ หอบ ช่วยแก้หลอกลมอักเสบเรื้อรัง ช่วยแก้ต่อมลูกหมากอักเสบ ช่วยขับระดูขาวของสตรี นำใบมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน

ช่วยบำรุงธาตุ ช่วยแก้คลื่นเหียน อาเจียน ช่วยแก้ไข้ ช่วยขับปัสสาวะ นำผลมาต้มกับน้ำ ดื่มรับประทาน